Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie – Oczy Ziemi

27 listopada 2019 20:53 0 304
Obserwatorium astronomiczne na Teneryfie

Czy wiesz, że Wyspy Kanaryjskie to jedno z 3 najlepszych miejsc na świecie do obserwowania gwiazd? Czy wiesz, że w naszej galaktyce istnieje ich około 400 miliardów? I co najmniej kilka razy tyle planet! Ale tylko jedna, tylko jedna jedyna z tych miliardów jest nam znana jako pełna życia, zamieszkała przez organizmy żywe – nasza Ziemia!

Czy interesuje Was kosmos? Pytaliście kiedyś o Wszechświat? Zadawaliście sobie pytania jak to wszystko działa i jak w ogóle jest możliwe? Dla mnie to niepojęte! Niepojęte, jak tak wielka, niewyobrażalna wręcz skala mogła wytworzyć takie małe ludziki, zdolne do myślenia na tyle inteligentnego, by to wszystko odkryć, badać i eksplorować. Jak na jednej z miliardów zimnych i pustych kul pierwiastków mogło powstać coś tak unikatowego i jednocześnie tak doskonałego, by było zdolne wyjść poza tą swoją kulę i szukać sensu istnienia daleko poza jego powierzchnią?

Abstrakcja złożoności, jaką jest człowiek w tym wielkim Wszechświecie zafascynowała mnie bez reszty już w dzieciństwie i ze szczerym zainteresowaniem zgłębiam temat w każdej wolnej chwili. Dlatego kiedy tylko się dowiedziałam, że na Teneryfie istnieje obserwatorium astronomiczne zapragnęłam je odwiedzić! Nigdy wcześniej nie byłam w takim miejscu i kompletnie nie wiedziałam, jak właściwie „ten maleńki człowieczek” dowiaduje się tak skomplikowanych tajemnic bezkresnego kosmosu. No kurwa, JAK?

cykl życia gwiazd

Co wiemy o gwiazdach?

Prócz tego, że jest ich około 400 miliardów (czyli zdecydowanie więcej, niż ilość ziaren piasku na wszystkich plażach razem wziętych), wiemy również, że jest ich wiele rodzai i podobnie jak u ludzi – mają one swój cykl życia. Wyróżniamy:

Rodzaje gwiazd:

  • Gwiazdy typu słonecznego – na wzór naszego Słońca.

  • Czerwone karły – gwiazdy o małej masie i stosunkowo niskiej temperaturze.

  • Brązowe karły – gwiazdy o bardzo niskiej temperaturze (ok. 1000 stopni Celsjusza), ciemne, widoczne tylko w podczerwieni.

  • Białe karły – niewielkie gwiazdy o dużej gęstości i temperaturze, powstałe w wyniku zapadnięcia się większej gwiazdy po wyczerpaniu wodoru.

  • Czerwone olbrzymy – gwiazdy dużo, dużo większe niż Słońce, lecz o niższej gęstości i temperaturze. Tzw. „gwiazdy na wyczerpaniu”.

  • Niebieskie nadolbrzymy – o bardzo wysokiej temperaturze i gęstości.

  • Gwiazdy neutronowe – maleńkie, nieprzekraczające 20km średnicy, lecz o masie 3-krotnie większej od Słońca, krążą one szybko wokół własnej osi i wysyłają silne impulsy radiowe.

Oraz zjawiska, których nie kwalifikuje się bezpośrenio jako gwiazdy, lecz niewątpliwie są jakąś częścią cyklu ich życia:

  • Supernowe – końcowy okres rozwoju dużych gwiazd związany z wielkim wybuchem, po którym powstaje widowiskowa mgławica i… pulsary, bądź czarne dziury.

  • Czarne dziury – obiekty o gęstości tak wielkiej, że „pożerają” nawet światło, niezdolne uciec z jej granic. Początkowo traktowane jako hipoteza, aż w końcu w tym roku po raz pierwszy wykonano zdjęcie potwierdzające naocznie istnienie czarnych dziur. Wg. Astronomów, są one centralnymi punktami każdej galaktyki!

gwiazdozbiory konstelacje

Gwiazdozbiory

Widoczne z Ziemi gwiazdy zawsze fascynowały ludzi. Nawet na długo przed tym, nim odkryto, czym one de facto są… Już w starożytności, ludzie łączyli te kropki w pozorne kształty, a około 550 lat przed Chrystusem Babilończycy podzielili niebo na 12 równych części – zwanych zodiakami. „Narysowali” na nim 48 kształtów, zwanych konstelacjami, których używano głównie do nawigacji wówczas i jeszcze wiele, wiele lat później… Dzisiaj wyróżnia się aż 88 takich konstelacji, oficjalnie zatwierdzonych w 1930 roku przez Międzynarodową Unię Astronomiczną.

Obserwatorium astronomiczne Teneryfa

Wyspy Kanaryjskie – jedno z 3 najlepszych na świecie miejsc do obserwowania gwiazd

A czy wiecie, że na Teneryfie – przy dobrej pogodzie – można zobaczyć aż 83 z tych 88 gwiazdozbiorów? To jedno z 3 najlepszych na świecie miejsc do obserwowania gwiazd! Obok Chile i Hawajów, oficjalnie objęte wyróżnieniem Starlight. Co wpływa na te znakomite warunki?

  • Po pierwsze, Teneryfa leży blisko równika, a więc „najbliżej” gwiazd.

  • Dodatkowo Teneryfa jest bardzo wysoką wyspą ze względu na centralnie ułożony wulkan Teide – 3718m n.p.m. Atmosfera w najwyższych górach jest stabilniejsza i przejrzystsza. Znajduje się ponad poziomem morza mgieł i osadzonych na północnych szczytach górskich chmur, które nie przekraczają zwykle wysokości 1800m n.p.m. Powyżej wiatry są cieplejsze i suche. Zapobiegają wznoszeniu się chmur, dzięki czemu niebo jest klarowne i przejrzyste przez – jak podaje Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie – 360 dni w roku!

  • Po trzecie, Teneryfa leży z dala od blasku cywilizacji (kontynentu), a więc największego źródła światła i zanieczyszczeń powietrza. A te imitowane na samej wyspie, są ściśle regulowane przez prawo. Od 1992 roku reguluje ono granice promieniowania elektromagnetycznego (aby nie zakłócało odczytów sprzętów), poziom zanieczyszczeń świetlnych (wiecie, że na Teneryfie i La Palmie muszą stosować specjalne, certyfikowane lampy i oprawy?) jak i również zakazano budowania obiektów przemysłowych powyżej 1500m n.p.m.

  • Na terenie Parku brak jest właściwie jakiejkolwiek infrastruktury świetlnej, a to właśnie jasność blasku nieba w nocy, spowodowana sztucznym światłem odbijającym gazy i cząsteczki w powietrzu jest jednym z najbardziej szkodliwych efektów dla astronomii.

  • Aż wreszcie, nad obszarem Parku Narodowego Teide obowiązuje prawo czystego nieba – tzn., że przestrzeń powietrzna jest kompletnie zamknięta. Obowiązuje zakaz latania samolotów, by nie zaburzać wspomnianej przejrzystości nieba.

gwiazdy na teneryfie

Gdzie najlepiej obserwować gwiazdy na Teneryfie?

Jak już ustaliliśmy, najlepszy będzie do tego Park Narodowy Teide, gdzie nie dociera niemal żadne sztuczne światło. Im wyżej, tym lepiej, dlatego Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie założono na wysokości 2400m n.p.m. Ale nocą jest to miejsce pracy, a nie zwiedzania, więc przez teleskopy można popatrzeć pod stacją kolejki Teleferico del Teide – na wysokości 2356m. Albo na górze Alto de Guajara – 2718m, gdzie lata temu powstało pierwsze Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie (dziś są już tylko ruiny). Ale tak naprawdę, teren całego Parku Narodowego Teide jest wystarczająco odpowiedni!

Można tu przyjechać autem, to maksymalnie 1h – 1,5h drogi z każdego miejsca na wyspie, lub wziąć autobus TITSA numer 342 albo 348. Ale wtedy będzie Wam potrzebny nocleg, a tu wyboru zbyt dużego nie ma… Jeden jedyny hotel na terenie parku to El Parador.

Kiedy najlepiej obserwować gwiazdy na Teneryfie?

Najlepiej wtedy, kiedy księżyc będzie w nowiu. Im ciemniejsze niebo, tym więcej gwiazd widać na niebie! Najlepszą datę znajdziesz np. na MoonGiant.com gdzie poziom iluminacji księżyca jest opisany z dokładnością nie tylko % ale i co do godziny!

Również wtedy, kiedy dzieją się ciekawe zjawiska astronomiczne, jak np. deszcz spadających gwiazd:

  • grudniowe Geminidy

  • styczniowe Kwadrantydy

  • sierpniowe Perseidy

Drogę mleczną najwyraźniej zaś widać latem.

Tylko pamiętaj!! Zabierz ciepłe ubrania! Na wysokości, nocą, nawet latem bywa bardzo zimno. I zatankuj porządnie auto, bo w okolicy nie ma żadnych stacji benzynowych!!

Obserwatorium astronomiczne na Teneryfie 2

Obserwatorium astronomiczne na Teneryfie

Czy zaspokoiłam choć trochę Twojej ciekawości? Opowiedziałam Ci nieco o gwiazdach i najlepszych warunkach do ich obserwowania, ale przecież mieliśmy się dowiedzieć JAK? JAK BADA SIĘ GWIAZDY? I tu wreszcie warto wybrać się na wycieczkę po Obserwatorium Astronomicznym na Teneryfie, podczas której dowiesz się wreszcie jak bada się gwiazdy i jak działają różne teleskopy. Będziesz mógł spojrzeć na Słońce, a w opcji nocnej także na gwiazdy a nawet galaktyki przez zaawansowane, najnowocześniejsze teleskopy! Poznasz gwiazdozbiory i znaczenie astronomii w życiu człowieka. Wycieczki nie są niestety organizowane w języku polskim… Dlatego pozwolę sobie przytoczyć Ci trochę najważniejszej teorii! 😀

Historia Obserwatorium Astronomicznego na Teneryfie – Jak powstało i co odkryło?

  • Wszystko zaczęło się w 1856. Brytyjski astronom Piazzi Smyth zgodnie za słowami Izaaka Newtona z dzieła Optyka, wykazał, że obserwacja na dużych wysokościach zapewnia lepszą widoczność gwiazd na nocnym niebie. Doszedł do tego wniosku badając widoczność od poziomu morza aż po górę Alto de Guajara 2718 i Altavista 3250m. W swoich badaniach wyróżnił Saturna, jego pierścienie i jako pierwszy zaobserwował gwiazdy podwójne.

  • W 1910 roku na jego miejsce przyjechał Jean Mascart by obserwować kometę Halleya i był tak zadowolony, że zaproponował utworzenie międzynarodowego obserwatorium na górze Alto de Guajara – 2718m n.p.m.

  • 1959 – wielu astronomów zjechało na wyspy by podziwiał zaćmienie słońca i jeszcze w tym samym roku powołano Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie.

  • Dwa lata później, jeden z założycieli – Francisco Sanchez, przybył na Teneryfę z wyraźnym celem – zbadać astronomiczną jakość szczytów górskich Teneryfy.

  • Po kolejnych dwóch latach zainstalowano pierwszy profesjonalny teleskop, a następnie „podzielono się niebem” z ponad 20 innymi krajami.

  • W 1973 roku zaczęto wykładać Astrofizykę na Uniwersytecie w La Lagunie

  • 1992 – znaleziono pierwszą czarną dziurę w naszej galaktyce.

  • A w 1995 pierwszego brązowego karła.

Również tam odkryto, że Słońce posiada własną częstotliwość i bije tak jak serce – co pięć minut. Ale niestety daty się nie doszukałam…

wnętrze teleskopu carlos sanchez

Dzisiejsze Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie – zakres działań

Dzisiaj Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie znajduje się w miejscowości Izana i zajmuje powierzchnię ok. 50ha. Nie jestem pewna, ile dokładnie liczy sobie zaawansowanych technologicznie teleskopów, ale co najmniej kilkanaście. Zajmuje się głównie 4 dziedzinami:

  • badaniami Słońca,
  • tranzytem egzoplanet (szukaniem planet na tle światła gwiazdy),
  • poszukiwaniem śladów narodzin Wszechświata (po wielkim wybuchu),
  • badaniami charakterystyki i zachowań warunków astronomicznych ds. czystości nieba.

teleskop słoneczny gregor
Zdjęcia wykonane teleskopem słonecznym GREGOR

Laboratorium Słoneczne

To w czym obserwatorium jest najlepsze to badania naszego Słońca! Znajduje się tu największy teleskop słoneczny w Europie i drugi największy na świecie. Teleskop GREGOR o średnicy pierwszego lustra 150cm wybudowany przez niemieckie konsorcjum, liczący kilkanaście pięter w górę i kilka pięter w dół, służy do obserwacji widzialnej warstwy fotosfery i chromosfery Słońca oraz jego aktywności. Prócz niego są tu jeszcze dwa inne teleskopy słoneczne: THEMIS i VTT, tworząc łącznie największe obserwatorium słoneczne na świecie!! Jako ciekawostkę dodam, że gdybyście spojrzeli z teleskopu THEMIS z Teneryfy, moglibyście zobaczyć detale monety trzymanej przez kogoś… w Madrycie!

Optyczna stacja naziemna

Zainstalowana na wysokości 2400m n.p.m. została zbudowana do badań komunikacji z satelitami na niskiej orbicie ziemskiej i orbicie geostacjonarnej. Aktualnym celem programu jest „analiza wpływu turbulencji atmosferycznych na wydajność komunikacji optycznej między stacjami naziemnymi i satelitarnymi na orbicie.” ~ IAC a Teleskop OGS, który służy do obserwacji szczątków kosmicznych, takich jak śmieci i gruz kosmiczny zalegający na orbitach geostacjonarnych. Robi się to raz w miesiącu, podczas nowiu.

Teleskopy do obserwacji nocnego nieba

Są własnością różnych państw, ale na mocy podpisanych umów, Hiszpania udziela im miejsca – oni Hiszpanii udzielają 20% czasu obserwacji. Są umieszczone w niewielkich, białych budynkach, wyciszających ruch powietrza i mieszczących przestrzeń roboczą dla astronomów. Wielgaśne lustra łapią i odbijają fotony w taki sposób, by skupić je w mniejszym lustrze a te przekazuje obraz bezpośrednio do okularu. Czy też raczej komputera i kamery w przypadku tych najlepszych na świecie urządzeń 😉

Teleskop Carlos Sanchez

Najbardziej znanym jest Teleskop Carlos Sanchez (nazwany imieniem profesora astrofizyki na Uniwersytecie w La Lagunie), ze średnicą lustra 152cm, służy do obserwacji nocnego nieba w podczerwieni (infrared). Działa od 1971 roku, a kosztował tylko 70.000euro. To naprawdę ultra tanio jak na tego typu sprzęt, a wiecie czemu? Bo został zbudowany z części statków i czołgów z II wojny światowej! Niewiarygodne co? A najlepsze, że okazał się niezwykle udany i do dziś jest jednym z największych na świecie teleskopów działającym w podczerwieni! Służy do badania gwiazd „zimnych” czyli takich, które są w pierwszych lub ostatnich fazach ewolucji. Dodatkowej sławy nadaje mu fakt, że pracował na nim sam Brian May! Nie znacie? A zespół Queen kojarzycie? 😛

promieniowanie elektromagnetyczne
Fale elektromagnetyczne. Tego pojęcia chyba nie muszę Wam tłumaczyć?

Innym, wartym wyróżnienia teleskopem jest IAC-80, zainstalowany w 1991r. Jest teleskopem optycznym, pierwszym tego typu projektem Hiszpańskim. Już po 4 latach udało się na nim wykryć pierwszego brązowego karła w historii!

teleskop-iac-80
Formowanie się nowej gwiazdy w konstelacji Oriona. Zdjęcie wykonane za pomocą teleskopu IAC-80 na Teneryfie, przez Daniela Lopeza.

Teleskopy radiowe

Tłumacząc najprościej jak potrafię, służą do łapania promieniowania mikrofalowego i innych emisji galaktycznych, w celu zbadania czarnej materii i śladów po Wielkim Wybuchu. Teleskopów jest kilka, ale na wyróżnienie zasługują najnowsze (2015) i najbardziej szczegółowe na dzień dzisiejszy – Teleskopy QUIJOTE.

Niestety, większości z nich nie będzie Ci dane obejrzeć z bliska. Mimo wszystko jest to ciekawa wycieczka, która kończy się magicznym zachodem słońca za Teide i nocną obserwacją gwiazd. W dużym zbliżeniu i ze znacznym detalem będziesz mógł zobaczyć…np. Andromedę – najbliższą nam galaktykę, która jest najdalej położonym od Ziemi obiektem, który można dostrzec gołym okiem na nocnym niebie. Niestety gołym okiem nie widać, że to galaktyka pełna milionów gwiazd!!

Miniomki w infrared
Miniomki w infrared 😉

Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie – porady praktyczne:

  • Zwiedzanie obserwatorium trwa ok. 1,5h a nocna obserwacja gwiazd dodatkowe ok. 2h. Z dojazdami i posiłkiem musisz zarezerwować ok. 8h

  • Zwiedzanie jest dostępne w 2 wariantach językowych: angielskim i hiszpańskim

  • Transport i posiłek jest wliczony w cenę

  • Ceny i dostępność sprawdzisz na Musement.com

  • Możesz też zwiedzić same Obserwatorium Astronomiczne na Teneryfie, bez nocnej obserwacji gwiazd i wliczonego w cenę posiłku i transportu, w jednym z 5 wariantów językowych: hiszpańskim, angielskim, niemieckim, francuskim oraz rosyjskim – rezerwując na VolcanoTeide.com

  • Staraj się wybrać dzień, kiedy księżyc będzie świecił najmniej. Jego iluminację sprawdzisz np. na MoonGiant.com

Bibliografia:
research.iac.es
iac.es
volcanoteide.com
cyberiaweb.blogspot.com/2013/09/rodzaje-gwiazd.html
eugene.kaspersky.com/2016/02/19/the-eyes-of-the-earth/
elcielodecanarias.com/portfolio-daniel-lopez-eng/

Kategorie
Tagi

Zobacz wpisy

Dodaj komentarz

up